TA’LIM FAOLIYATIDA KOGNITIV FAOLLIK VA MOTIVATSIYANING O‘ZARO BOG‘LIQLIGI
Annotatsiya
Mazkur maqolada ta’lim faoliyatida kognitiv faollik va motivatsiyaning o‘zaro bog‘liqligi psixologik-pedagogik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Kognitiv faollik diqqat, idrok, xotira, tafakkur, muammoni hal qilish, axborotni qayta ishlash va mustaqil izlanish kabi bilish jarayonlarining faol namoyon bo‘lishi sifatida talqin etiladi. Motivatsiya esa ta’lim faoliyatining yo‘nalishi, davomiyligi va mazmunini belgilovchi, shaxsni bilishga undovchi ichki va tashqi omillar tizimi sifatida ko‘rib chiqiladi. Maqolada ichki va tashqi motivatsiyaning kognitiv faollikka ta’sir mexanizmlari, o‘z-o‘zini belgilash nazariyasining asosiy tamoyillari, avtonomiya, kompetentlik va ijtimoiy bog‘liqlik ehtiyojlarining o‘quv faoliyatidagi o‘rni yoritilgan. Shuningdek, kognitiv faollik va motivatsiya o‘rtasidagi ikki tomonlama aloqa, o‘quv muvaffaqiyatining motivatsion jarayonlarga ta’siri, kognitiv yuklama, hissiy holat va o‘quvchining o‘ziga bo‘lgan ishonchi kabi omillarning mazkur jarayondagi vositachilik roli tahlil qilingan. Tadqiqot nazariy-tahliliy xarakterga ega bo‘lib, mahalliy va xorijiy ilmiy manbalarni tahlil qilish, qiyoslash, sintez qilish va umumlashtirish metodlariga asoslangan. Tahlil natijalari ta’lim jarayonida motivatsiyani rivojlantirish strategiyalarini kognitiv faollikni shakllantirishga yo‘naltirilgan metodlar bilan uyg‘unlashtirish zarurligini ko‘rsatadi.
Kalit so‘zlar: kognitiv faollik, motivatsiya, ta’lim faoliyati, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, o‘z-o‘zini belgilash nazariyasi, kognitiv jalb qilinganlik, diqqat, xotira, tafakkur, o‘quv motivatsiyasi, kognitiv yuklama.