MUSIQA MADANIYATI FANIDA CHOLG‘ULARNI O‘RGATISHDA IJRO TEXNIKASINING TUTGAN O‘RNI
Annotatsiya
Maqolada umumta’lim maktablarining musiqa madaniyati fanida o‘quvchilarga musiqa cholg‘ularini o‘rgatish jarayoni va bu jarayonda ijro texnikasining tutgan o‘rni nazariy jihatdan tahlil qilinadi. Muallif cholg‘u ijrochiligini o‘rgatishni faqat muayyan kuyni ijro etishga o‘rgatish sifatida emas, balki nazariy bilim, amaliy ijro ko‘nikmasi va ijodiy erkinlikning uzviy birligi sifatida ko‘rib chiqadi. Ishda cholg‘uni o‘zlashtirishning bosqichma-bosqich tabiati asoslanadi: o‘quvchi avvalo cholg‘uning tuzilishi, tovush hosil qilish xususiyatlari va ijro holati bilan tanishadi, so‘ngra musiqa elementar nazariyasining asosiy tushunchalarini — tovush baland-ligi, cho‘zim, metr, ritm, interval, akkord, lad, tonallik, tembr va nota yozuvini o‘zlashtiradi. Aplikaturani to‘g‘ri yo‘naltirish ijro texnikasini shakllantirishning tayanch bo‘g‘ini sifatida talqin etiladi. Alohida e’tibor improvizatsiyaga qaratilgan: u ijodiy fikrlashni, musiqiy tafakkurni, tezkor va mustaqil qaror qabul qilish ko‘nikmasini hamda o‘quvchining o‘ziga ishonchini rivojlantiruvchi pedagogik vosita sifatida tavsiflanadi. O‘zbek maqom ijrochiligi va baxshichilik an’analaridagi improvizatsion unsurlar milliy cholg‘u ta’limida tayanch manba si-fatida ko‘rsatiladi. Maqola nazariy tahlil xarakteriga ega, xulosalari esa musiqa madaniyati o‘qituvchilari uchun amaliy tavsiya shaklida berilgan.
Kalit so‘zlar: musiqa madaniyati, cholg‘u ijrochiligi, ijro texnikasi, aplikatura, rubob, im-provizatsiya, musiqa elementar nazariyasi, musiqiy tafakkur, fundamental bilimlar, milliy cholg‘ular, pedagogik usul