MAKTABGACHA YOSHDAGI NUTQIDA NUQSONI BO‘LGAN BOLALARNING BOG‘LANGAN NUTQINI RIVOJLANTIRISHDA KORREKSION-PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISHNING METODIK MODELI
Annotatsiya
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi nutqida nuqsoni bo‘lgan bolalarning bog‘langan nutqini rivojlantirishda korreksion-pedagogik texnologiyalardan foydalanishning metodik modeli nazariy va amaliy jihatdan yoritilgan. Tadqiqotda nutq buzilishlariga ega bo‘lgan maktabgacha yoshdagi bolalarda bog‘langan nutqni shakllantirishning pedagogik-psixologik xususiyatlari, nutqiy faoliyatning tarkibiy qismlari hamda korreksion ta’sirni tashkil etishning metodik shartlari tahlil qilingan. Bog‘langan nutqning rivojlanishi bolaning lug‘at boyligi, grammatik jihatdan to‘g‘ri gap tuzishi, fikrni izchil bayon qilishi, voqea-hodisalar o‘rtasidagi sabab-oqibat munosabatlarini anglay olishi va muloqot jarayonida faol ishtirok etishi bilan uzviy bog‘liqligi asoslangan.
Maqolada diagnostik, maqsadli, mazmuniy, jarayonli va natijaviy komponentlardan tarkib topgan metodik model taklif etilgan. Mazkur model doirasida logopedik mashqlar, didaktik va syujetli-rolli o‘yinlar, rasmlar asosida hikoya tuzish, ketma-ket tasvirlardan foydalanish, savol-javob, modellashtirish, kommunikativ vaziyatlar hamda individual korreksion topshiriqlarning imkoniyatlari yoritilgan. Korreksion-pedagogik texnologiyalarni qo‘llashda bolaning yosh, individual va nutqiy rivojlanish xususiyatlarini hisobga olish, mashg‘ulotlarni bosqichma-bosqich tashkil etish va natijalarni muntazam monitoring qilish zarurligi asoslangan. Taklif etilgan metodik model maktabgacha ta’lim tashkilotlarida logopedik ishlarni tizimli tashkil etish, pedagog va ota-onalar hamkorligini kuchaytirish hamda bolalarning kommunikativ faolligini rivojlantirishga xizmat qilishi mumkin.
Kalit so‘zlar: maktabgacha yosh, nutq nuqsoni, bog‘langan nutq, korreksion-pedagogik texnologiya, metodik model, logopediya, nutq rivojlanishi, kommunikativ kompetensiya, individual yondashuv, korreksion ta’lim