HARBIY XIZMATCHILARDA STRESS HOLATLARINING KECHISH KO‘RINISHLARI VA ULARNING PROFILAKTIKASI
Annotatsiya
Maqolada harbiy xizmatchilarda stressning emotsional, kognitiv, somatovegetativ va xulqiy ko‘rinishlari hamda ularning vaqt davomida kechishi qiyosiy tahlil qi-linadi. AQSH, Buyuk Britaniya, Rossiya, Xitoy, Yaponiya, Fransiya, Germaniya va Eron tadqiqotlari dizayn, tanlanma va o‘lchangan natija turi bo‘yicha baholanadi; o‘tkir stress buzilishi, kasbiy toliqish, uyqusizlik va posttravmatik stress buzilishi bir-biridan ajratiladi. Tahlilda statistik ahamiyat, effekt kattaligi va klinik ahamiyat alohida mezonlar sifatida qaraladi, shanslar nisbati esa tarqalish foizi deb talqin qi-linmaydi. Muallifning pedagogik mahorat, affiliatsiya motivatsiyasi va bo‘lajak ofitserlar muloqotiga oid ishlari asosida xizmat muhiti, o‘zini boshqarish va yordamga murojaatni birlashtiruvchi uch bosqichli profilaktika modeli taklif eti-ladi. Model xizmatdan oldingi tayyorgarlik, xizmat jarayoni va vazifadan keyingi tiklanish bosqichlarida pedagogik hamda klinik vazifalarni ajratadi va har bir bos-qich uchun baholash natijasini belgilaydi. Qiyosiy sintez stress ballining kamayishi, fiziologik tiklanish va posttravmatik stress buzilishining oldini olish turli natijalar ekanini ko‘rsatadi. Taklif etilgan model o‘lchov vositalarini mahalliy sharoitda tek-shirish va pilot tadqiqotni talab qiladi.
Kalit so‘zlar: harbiy xizmatchi, operatsion stress, psixologik barqarorlik, posttravmatik stress buzilishi, uyqu, affiliatsiya, o‘zini boshqarish, profilaktika, harbiy pedagogika, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, ofitser muloqoti, qiyosiy tahlil