CHAQALOQLAR GIPERBILIRUBINEMIYASIDAN KEYINGI UZOQ MUDDATLI NEYRORIVOJLANISH NATIJALARI VA PATOGENETIK MEXANIZMLARI
Annotatsiya
Mazkur maqolada chaqaloqlar giperbilirubinemiyasining etiopatogenezi, bilirubin metabolizmining o‘ziga xos xususiyatlari va uning uzoq muddatli neyrorivojlanish oqibatlari mahalliy hamda xorijiy ilmiy adabiyotlar asosida tahlil qilingan. Fizi-ologik va patologik neonatal sariqlikning asosiy sabablari, bilirubinning markaziy asab tizimiga ta’siri, bilirubin ensefalopatiyasi, kernikterus va bilirubin bilan bog‘liq neyrorivojlanish disfunksiyalarining (BIND) rivojlanish mexanizmlari yori-tilgan. Shuningdek, erkin bilirubinning neyrotoksik ta’siri, mitoxondrial disfunksi-ya, oksidlovchi stress va neyronlar faoliyatining buzilishi kabi patogenetik jarayon-lar ko‘rib chiqilgan. Giperbilirubinemiya oqibatida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan eshitish, harakat, nutq va kognitiv rivojlanish buzilishlariga alohida e’tibor qaratil-gan. Erta diagnostika, bilirubinni noinvaziv aniqlash, zamonaviy fototerapiya va zarur hollarda almashtirib qon quyishning profilaktik ahamiyati asoslab berilgan.
Kalit so‘zlar: neonatal giperbilirubinemiya, neonatal sariqlik, bilirubin metabolizmi, bilirubin ensefalopatiyasi, kernikterus, neyrorivojlanish, BIND, gematoensefalik barer, erkin bilirubin, fototerapiya, eshitish neyropatiyasi